Lipödemde kollarda ve bacaklarda iki tarafta benzer, dokununca ağrıyan bir yağ artışı olur. Eller ve ayaklar genellikle etkilenmez. Lenf ödemi (lenfödem) ise lenf sıvısının birikmesiyle oluşan şişliktir. Çoğunlukla tek tarafta başlar ve ayak ya da el üstünü de şişirebilir. İki durum aynı kişide birlikte görülebilir.
Lipödem ile lenf ödemi arasındaki fark ne?
Lipödem ve lenf ödemi (lenfödem) adları benzer ama farklı durumlardır. Lipödemde kollarda ve bacaklarda yağ dokusu artar ve bu bölge ağrır. Lenf ödeminde ise lenf sıvısı dokuda birikir ve şişlik yapar.
Lenf sıvısı, dokulardan toplanan berrak bir sıvıdır. Lenf damarları onu taşıyamadığında deri altında birikir. Lipödemde belirgin şişlik temel özellik sayılmaz. Lipödemin tanımını lipödem nedir sayfasında bulabilirsiniz.
İkisini nasıl ayırt edersiniz?
| Özellik | Lipödem | Lenf ödemi |
|---|---|---|
| Kimde görülür | Neredeyse yalnız kadınlarda | Kadında da erkekte de |
| Ne zaman başlar | Çoğunlukla ergenlik, gebelik ya da menopozda | Doğuştan ya da ameliyat, ışın tedavisi, enfeksiyon sonrası |
| Yeri | İki tarafta benzer | Çoğunlukla tek tarafta başlar |
| El ve ayak | Genellikle etkilenmez, bilekte belirgin sınır olur | El ya da ayak üstü şişebilir |
| Ağrı | Dokununca ve bastırınca ağrı var; tanı için şart | Ağırlık ve gerginlik hissi öne çıkar |
| Stemmer belirtisi | Yok | Sıklıkla var |
| Deri iltihabı | Belirgin yatkınlık yok | Yatkınlık artar |
Tablo genel eğilimi gösterir. Kesin ayrımı muayene yapar. Benzer durumların hepsi lipödem mi, başka bir şey mi? sayfasında anlatılır.
Stemmer belirtisi nedir?
Bu, basit bir muayene işaretidir. Hekim, ikinci ayak parmağının üstündeki deriyi iki parmağıyla tutup kaldırmaya çalışır. Deri kaldırılamıyorsa belirti vardır ve lenf ödemini düşündürür.
Lipödemde ayak genellikle etkilenmediği için deri rahatça kaldırılır. Ama belirtinin olmaması, erken dönem lenf ödemini tek başına dışlamaz. Bu yüzden şikâyetleriniz ve muayenenin geri kalanıyla birlikte değerlendirilir. Ayrıntısı Stemmer belirtisi yazısında.
Lenf ödemi neden olur?
Lenf ödeminin iki türü vardır:
- Doğuştan gelen (birincil): Lenf damarlarının yapısı farklıdır. Çocuklukta ya da ileri yaşta ortaya çıkabilir.
- Sonradan gelişen (ikincil): Lenf sistemi zarar görür. Kanser tedavisinde lenf bezlerinin alınması, ışın tedavisi, tekrarlayan deri iltihabı, yaralanma ve belirgin kilo fazlalığı başlıca nedenlerdir.
Bacağı yukarı kaldırınca şişlik iner mi?
Erken dönem lenf ödeminde şişlik, gece dinlenince ya da bacak yukarı kaldırılınca biraz inebilir. Lipödemde ise hacim azalmaz. Çünkü artan şey sıvı değil, yağ dokusudur.
Deride de fark vardır. Lenf ödemi uzun sürdüğünde deri kalınlaşır, sertleşir ve derin kıvrımlar oluşabilir. Lipödemde deri genellikle yumuşak kalır. Dalgalı görünüm alttaki yağ dokusundan gelir.
Lipödem ve lenf ödemi birlikte olabilir mi?
Evet. Lipödemi olan birinde, özellikle kilo fazlalığı varsa, zamanla lenf ödemi de gelişebilir. Buna lipolenfödem denir. Bazı sınıflamalarda lipödemin dördüncü evresi sayılır.
Şu işaretler bu duruma dikkat çeker:
- Şişliğin ayak üstüne yayılması
- Stemmer belirtisinin ortaya çıkması
- Parmakla bastırınca iz bırakan şişlik
Bu durumda tedaviye şişliği azaltan uygulamalar eklenir ve kilo kontrolü öne çıkar. Ayrıntılar lipödem evre 4 sayfasında.
Tanı için hangi tetkikler yapılır?
İki durumda da tanı önce şikâyetlerinizin dinlenmesine ve elle muayeneye dayanır. Lenf ödeminden şüphelenilirse lenf akışını gösteren bir çekim (lenf sintigrafisi) istenebilir. Toplardamar sorunu düşünülürse renkli ultrason (Doppler) yapılabilir.
Bu tetkikler lipödemi kanıtlamaz. Benzer durumları ayırt etmeye yarar. Muayenenin adımları lipödem tanısı sayfasında anlatılır.
Tedavileri nasıl ayrılır?
Lenf ödeminin temel tedavisi yoğun ödem tedavisidir (kompleks dekonjestif tedavi). Bu programda lenf drenajı masajı, bandaj, cilt bakımı ve egzersiz bir arada uygulanır. Elde edilen sonuç kompresyon giysileriyle korunur. Ayrıntısı yoğun ödem tedavisi sayfasında.
Lipödemde ilk adım kompresyon giysileri (lipödem taytı, çorabı), düzenli hareket ve kilo kontrolüdür. Giysi uygun değilse ya da yetmezse lenf drenajı masajı eklenebilir. Bunlara rağmen ağrısı ya da hareket kısıtlılığı süren kişilerde liposuction konuşulabilir.
Ne zaman muayene olmalısınız?
- Kolda ya da bacakta yeni başlayan şişlik
- Tek taraflı şişlik
- El ya da ayak üstüne yayılan şişlik
Şişlikle birlikte kızarıklık, sıcaklık ve ateş varsa deri iltihabı olabilir; beklemeyin. Tek bacakta aniden başlayan ağrılı şişlik pıhtı belirtisi olabilir ve acil bakılması gerekir.
Lipödem sık sık kilo fazlalığıyla da karışır. Bu ayrım lipödem ve kilo fazlalığı farkı yazısında anlatılır.
Kaynaklar
- S2k Lipödem Kılavuzu — Faerber ve ark., JDDG 2024 (AWMF 037-012) (yeni sekmede açılır) — tanım, seyir, tanı ve tedavi önerileri
- PubMed kaydı: S2k guideline lipedema (2024) (yeni sekmede açılır)
- Türkiye Lenfödem ve Lipödem Derneği — Lipödem tedavisi (yeni sekmede açılır)
Son güncelleme: 12 Ekim 2026 · Site editörü: yevefitkal@gmail.com
İlgili konular
- Bacaklarda yağlanma
- Lipödem diyeti
- Lipödem nedir?
- Lipödem belirtileri
- Lipödem evreleri
- Lipödem tipleri
- Lipödem nasıl anlaşılır?
- Fizyoterapi uygulamaları
- Lipödem ameliyatı
- Tedavi yöntemleri
İlgili yazılar
-
Bacaklarda Yağlanma Neden Olur? Lipödem Olabilir mi?
Bacaklarda yağlanma çoğu zaman kilo, kalıtım ve hormonlarla ilgilidir ve bir hastalık değildir. Ama yağlanma iki bacakta benzerse, dokununca ağrıyorsa...
-
Lipödem Testi: Çimdik Testi, Kan Testi ve Evde Kontrol
Lipödemi kesin gösteren bir ev testi ya da kan testi yoktur; tanı muayeneyle konur. Yine de evde bazı işaretlere bakabilirsiniz: iki tarafta benzer ya...
-
Zayıf Kişilerde Lipödem: Kilo Normalken Bacaklar Neden Orantısız?
Lipödem yalnız kilolu kadınlarda görülmez; zayıf ve normal kilolu kadınlarda da olur. Gövde ince kalırken kalça ve bacaklar orantısız kalınlaşır. Vücu...