Stemmer Belirtisi Nedir? Lipödem ve Lenfödem Ayrımındaki Yeri

Stemmer belirtisi nedir?

Stemmer belirtisi, muayenede bakılan basit bir bulgudur. İkinci ayak parmağının üstündeki deri iki parmakla tutulup kaldırılmaya çalışılır. Deri kaldırılamıyorsa bulgu olumludur ve lenf ödemini (lenf sıvısının birikmesiyle şişlik) düşündürür.

Deri kolayca kıvrılıp kalkıyorsa bulgu olumsuzdur. Lipödemde Stemmer belirtisi genellikle olumsuzdur. Bu yüzden lipödemi lenf ödeminden ayırmaya yardım eden ipuçlarından biridir.

Muayenede nasıl bakılır?

Muayeneyi yapan hekim ya da fizyoterapist, ikinci ayak parmağının üstündeki deriyi hafifçe tutar. Sonra deriyi küçük bir kıvrım hâlinde kaldırmaya çalışır. Bu birkaç saniye sürer ve acı vermez.

İki ayağa da bakılır ve sonuçlar karşılaştırılır. Kolda şüphe varsa aynı kontrol el parmaklarının üstündeki deride yapılır.

• Deri kıvrılıp kalkıyor: bulgu olumsuz.
• Deri kalın ve gergin, kaldırılamıyor: bulgu olumlu.

Olumlu Stemmer belirtisi ne anlama gelir?

Olumlu bulgu, dokuda lenf sıvısı biriktiğini ve derinin kalınlaştığını düşündürür. Lenf sistemi sıvıyı taşımakta zorlanıyor olabilir. Bu durum lenf ödemini akla getirir.

Ancak bulgu yalnız lenf ödemine özgü sayılmaz. Başka nedenlerle şişen bir ayakta da olumlu çıkabilir. Bu yüzden sonuç her zaman diğer bulgularla birlikte yorumlanır.

Lipödemde Stemmer belirtisi neden genellikle olumsuzdur?

Lipödemde artan şey yağ dokusudur. Eller ve ayaklar genellikle etkilenmez. Yağ artışı çoğu zaman ayak bileğinde keskin bir çizgiyle biter ve ayak ince kalır.

Ayak sırtında sıvı birikmediği için deri rahatça kıvrılır. Bu yüzden yalnız lipödemi olan bir kişide bulgu çoğunlukla olumsuzdur. Ayak bileğindeki bu sınıra manşet belirtisi denir. Ayrıntısı lipödem manşet belirtisi yazısında anlatılır.

Lipödemde Stemmer belirtisi olumlu çıkabilir mi?

Evet, bazen. Lipödeme zamanla lenf ödemi de eklenebilir. Bu tabloya lipolenfödem denir. Bu durumda şişlik ayak sırtına yayılabilir ve bulgu olumlu çıkabilir.

Bazı sınıflamalar bu tabloyu lipödemin ileri bir evresi olarak anar. Ayrıntılar lipödem evre 4 sayfasındadır. Bu durumda tedaviye şişliği azaltan uygulamalar eklenebilir.

Olumsuz bulgu lenf ödemini tamamen dışlar mı?

Hayır. Lenf ödeminin erken döneminde deri henüz kalınlaşmamış olabilir. Bu dönemde bulgu olumsuz çıkabilir. Şüphe sürerse başka bulgulara bakılır, gerekirse ek tetkik istenir.

Bir çalışmada Stemmer belirtisi, lenf damarlarını gösteren bir görüntüleme yöntemiyle karşılaştırıldı. Bulgunun yararlı bir ipucu olduğu, ama tek başına tanı için yetmediği görüldü.

Lipödem ile lenf ödemini ayıran başka ipuçları var mı?

Evet. Muayenede birkaç özelliğe birlikte bakılır. Aşağıdaki tablo bunları kısaca özetler.

İki durumun tüm farkları lipödem ve lenf ödemi farkı yazısında anlatılır. Benzer tabloların hepsi için lipödem mi, başka bir şey mi? rehberine bakabilirsiniz.

Stemmer belirtisini evde kendim kontrol edebilir miyim?

Deneyebilirsiniz, ama sonucu yorumlamak deneyim ister. Evde yapılan kontrol tanı için yeterli sayılmaz. Bir şey fark ederseniz muayenede söyleyin.

Muayeneye giderken şu bilgiler işe yarar:

• Şişlik ne zaman başladı, gün içinde değişiyor mu?
• Ayak sırtı ya da parmaklar şişiyor mu?
• Ayakkabı ya da çorap nerede sıkıyor?
• Bacaklarda dokunmakla ağrı var mı?

Lipödem tanısı, şikâyetlerinizin dinlenmesi ve elle muayeneyle konur. Adımları lipödem tanısı rehberinde bulabilirsiniz.

Lipödem ilerledikçe Stemmer belirtisi değişir mi?

Lipödemin kendisi bu bulguyu genellikle değiştirmez, çünkü ayaklar etkilenmez. Bulgu çoğu zaman ancak lenf ödemi eklendiğinde olumlu hâle gelir.

Bu yüzden ayak sırtında ya da parmaklarda yeni bir şişlik fark ederseniz muayene olun. Kontrollerde bulgu yeniden değerlendirilebilir. Böylece zaman içindeki değişim izlenir.

Kaynaklar

1. Goss JA, Greene AK. Sensitivity and specificity of the Stemmer sign for lymphedema. Plast Reconstr Surg Glob Open 2019 (yeni sekmede açılır) — Stemmer belirtisinin lenf sintigrafisiyle karşılaştırılan tanısal değeri
2. Faerber G ve ark. S2k Lipödem Kılavuzu (AWMF 037-012). J Dtsch Dermatol Ges 2024 (yeni sekmede açılır) — lipödemde el ve ayakların korunması, lipolenfödem tanımı
3. Kruppa P ve ark. Lipedema—Pathogenesis, Diagnosis, and Treatment Options. Dtsch Arztebl Int 2020 (yeni sekmede açılır) — lipödem ve lenfödemin muayene bulgularıyla ayrımı

Son güncelleme: 12 Ekim 2026 · Site editörü: yevefitkal@gmail.com

İlgili konular

• Bacaklarda yağlanma
• Lipödem diyeti
• Lipödem nedir?
• Lipödem belirtileri
• Lipödem evreleri
• Lipödem tipleri
• Lipödem nasıl anlaşılır?
• Fizyoterapi uygulamaları
• Lipödem ameliyatı
• Tedavi yöntemleri