Lipödem ve Varis: Toplardamar Yetmezliğiyle İlişkisi

Lipödem ile varis aynı şey mi?

Hayır. İkisi de bacakta görülür ama kaynakları farklıdır. Lipödemde artan şey yağ dokusudur. Varis ve toplardamar yetmezliğinde ise toplardamarlar kanı yukarı taşımakta zorlanır.

Varis lipödeme yol açmaz, lipödem de varise yol açmaz. Ama aynı bacakta birlikte olabilirler. Uzun süre ayakta kalmak ve fazla kilo, toplardamar sorunu riskini artırabilir.

Toplardamar yetmezliği nedir?

Bacak toplardamarlarının içinde küçük kapakçıklar vardır. Bu kapakçıklar kanın aşağı geri kaçmasını önler. Kapakçıklar iyi çalışmazsa kan bacakta birikir. Buna kronik toplardamar yetmezliği denir.

Sık görülen şikâyetler şunlardır:

• Bacakta ağırlık hissi
• Akşama doğru artan şişlik
• Görünür, kıvrımlı damarlar (varis)
• Uzun süre ayakta kalınca ya da oturunca artan rahatsızlık

Toplardamar yetmezliği yaşla daha sık görülür. Ailede benzer öykü olabilir.

Şişlikten farkı nasıl anlarım?

Lipödemdeki yağlanma bacağı yukarı kaldırınca azalmaz. İki bacakta benzerdir ve çoğu zaman ayak bileğinde keskin bir sınırla biter. Ayaklar genellikle etkilenmez.

Varise bağlı şişlik gün içinde artar. Çoğu zaman bir bacakta daha belirgindir ve ayak bileği çevresinde toplanır.

Şişliğin diğer nedenleri lipödemde şişlik yazısında anlatılır.

Ağrının türü ipucu verir mi?

Evet. Lipödemde ağrı dokunmakla ya da bastırmakla ortaya çıkar. Bazen kendiliğinden de olur. Bu ağrı lipödem tanısı için şarttır.

Toplardamar yetmezliğinde ise daha çok ağırlık, gerginlik ve baldırda zonklama olur. Bu şikâyet genellikle günün sonunda artar. Dokunmakla artan hassasiyet tipik değildir.

İki şikâyet birlikte de olabilir. Şikâyetlerinizin gün içinde nasıl değiştiğini not etmek muayenede çok işe yarar.

Cilt değişiklikleri neyi gösterir?

Yıllarca süren toplardamar yetmezliğinde ayak bileği çevresinde cilt koyulaşabilir ve sertleşebilir. Bazen yara açılabilir. Bu değişiklikler lipödemde tipik değildir.

Lipödemde cilt genellikle yumuşak kalır. Kolay morarma ve hafif dalgalı bir doku daha sık görülür.

Doppler ultrason neden istenir?

Toplardamar sorunu düşünülürse Doppler ultrason istenebilir. Bu tetkik kapakçıkların çalışmasını ve kan akışını gösterir.

Doppler bir sorun gösterse bile lipödem olmadığı anlamına gelmez. Lipödem tanısı Doppler ile konmaz; şikâyetlerinizin dinlenmesi ve elle muayeneyle konur. Muayenede şişliğin ne zaman başladığı, gün içinde nasıl değiştiği ve hangi bacakta olduğu sorulur. Ayrıntılar lipödemde ultrason ve lipödem tanısı sayfalarında.

İkisi birlikteyse tedavi nasıl olur?

Her biri için ayrı plan yapılır. Varis tedavisi kan akışını düzeltmeyi hedefler. Lipödemdeki yağ dokusunu azaltmaz. Lipödem tedavisi de toplardamar sorununu gidermez.

Hangi şikâyetin hangi durumdan geldiği muayenede değerlendirilir. Gerekirse farklı bölümler birlikte çalışır. Lipödeme benzeyen diğer durumlar için lipödem mi, başka bir şey mi? sayfasına bakabilirsiniz.

Kompresyon çorabı ikisinde de işe yarar mı?

Kompresyon bandajı ve kompresyon giysileri (lipödem taytı, çorabı) ikisinde de kullanılır. Ama amacı farklıdır. Toplardamar yetmezliğinde kan akışını destekler. Lipödemde ağrıyı ve ağırlık hissini hafifletir.

Giysinin türü ve baskı derecesi muayenede size göre belirlenir. Toplardamar sorunu da varsa baskı buna göre ayarlanabilir. Genel bilgi kompresyon tedavisi sayfasında.

Lipödem ameliyatından önce damarlara bakılır mı?

Evet. Lipödem için liposuction düşünülüyorsa, toplardamar sorunu önceden değerlendirilir. Gerekirse ameliyattan önce ele alınır. Böylece plan yalnız lipödeme değil, bacağın genel dolaşımına da bakılarak yapılır.

Sık sorulan sorular

Varis lipödemi kötüleştirir mi?

Varis lipödemdeki yağ dokusunu artırmaz. Ama şişlik ve ağırlık hissini artırabilir.

Lipödemi olan biri varis tedavisi olabilir mi?

Evet. Varis tedavisi kalp ve damar cerrahisi tarafından kendi ölçütlerine göre planlanır. İki durum birlikte göz önünde tutulur.

Bacak şişliği hep varis mi demektir?

Hayır. Şişlik lipödem, toplardamar yetmezliği, lenf ödemi ya da başka nedenlerden olabilir. Ayrım muayeneyle yapılır.

Kaynaklar

1. Faerber G ve ark. S2k Lipödem Kılavuzu (AWMF 037-012). J Dtsch Dermatol Ges 2024 (yeni sekmede açılır) — ayırıcı tanıda toplardamar yetmezliğinin değerlendirilmesi ve kompresyon tedavisinin genel ilkeleri
2. Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 (yeni sekmede açılır) — tanı ve tedavi seçeneklerinin genel çerçevesi
3. Kruppa P ve ark. Lipedema—Pathogenesis, Diagnosis, and Treatment Options. Dtsch Arztebl Int 2020 (yeni sekmede açılır) — ayırıcı tanı sürecinin genel derlemesi

Son güncelleme: 12 Ekim 2026 · Site editörü: yevefitkal@gmail.com

İlgili konular

• Bacaklarda yağlanma
• Lipödem diyeti
• Lipödem nedir?
• Lipödem belirtileri
• Lipödem evreleri
• Lipödem tipleri
• Lipödem nasıl anlaşılır?
• Fizyoterapi uygulamaları
• Lipödem ameliyatı
• Tedavi yöntemleri