Lipödem bir sıvı birikmesi hastalığı sayılmaz; bacaktaki fazlalık yağ dokusundan oluşur. Gün içinde artan dolgunluk ve ağırlık hissi ise sık görülür. Parmakla bastırınca iz kalan gerçek bir şişlik varsa, nedeni ayrıca araştırılır. En sık nedenler uzun süre ayakta kalmak, toplardamar yetmezliği ve fazla kiloya bağlı lenf ödemidir.
Lipödemde şişlik olur mu?
Lipödemde bacak ve kollardaki fazlalık yağ dokusundan oluşur. Bu yağ, bacağı yukarı kaldırınca ya da gece dinlenince azalmaz.
Ödem ise dokuda sıvı birikmesidir. Parmakla bastırınca deride iz kalabilir. Bacağı yükseltince şişlik biraz inebilir.
Lipödem bir sıvı birikmesi hastalığı sayılmaz. Adındaki "ödem" sözcüğü bu yüzden yanıltıcı olabilir. Lipödemli birinde gerçek bir şişlik varsa, nedeni ayrıca araştırılır.
Akşama doğru bacaklarım neden ağırlaşıyor?
Lipödemi olan kadınlar gün ilerledikçe bacaklarda ağırlık, gerginlik ve dolgunluk hisseder. Bu his uzun süre ayakta kalınca, sıcakta ve hareketsiz günlerde artabilir.
Ama dolgunluk hissi her zaman ölçülebilir bir şişlik demek olmaz. Muayenede bastırınca iz kalıp kalmadığına bakılır. Ayak üstü ve iki bacak arasındaki fark da incelenir. Böylece gerçek bir ödem olup olmadığı anlaşılır.
Bacak şişliğinin başka nedenleri neler?
- Uzun süre ayakta kalmak ya da oturmak: Hareketsiz kalınca bacakta sıvı toplanabilir. Bu şişlik hareket ve dinlenmeyle azalır.
- Toplardamar yetmezliği: Akşamları artan şişlik, varis ve ayak bileğinde deri renginde değişiklik görülebilir.
- Fazla kiloya bağlı lenf ödemi: Fazla kilo lenf sistemine binen yükü artırır. Zamanla kalıcı şişlik yapabilir.
- İlaçlar: Bazı tansiyon ilaçları ve hormon içeren ilaçlar bacakta şişlik yapabilir.
- Adet dönemi: Bazı kadınlarda adet öncesi günlerde geçici şişlik ve gerginlik olur.
- Diğer hastalıklar: Kalp, böbrek, karaciğer ve tiroit hastalıkları da bacakta şişlik yapabilir.
Lenf ödemi (lenf sıvısının birikmesiyle oluşan şişlik) ile lipödem sık karışır. Farkları lipödem ve lenfödem farkı yazısında anlatılır.
Sıcak havada şikâyetler neden artıyor?
Sıcakta damarlar genişler. Bacaklarda ağırlık hissi ve şişlik artabilir. Lipödemi olan kadınlar yaz aylarında şikâyetlerin arttığını sık anlatır.
Bu dönemde şunlar işinize yarar:
- Yürüyüş ve hareketi serin saatlere almak
- Güneş altında uzun süre ayakta kalmamak
- Yeterince su içmek
Kompresyon giysisi sıcakta zor geliyorsa, daha ince bir giysi muayenede konuşulabilir. Yaz ayları için öneriler lipödem ve sıcak hava yazısında.
Günlük hayatta neler yapabilirim?
- Uzun oturduğunuz ya da ayakta kaldığınız günlerde kısa yürüyüş molaları verin.
- Otururken ayak bileklerinizi aşağı yukarı oynatın. Böylece baldır kaslarınız çalışır.
- Dinlenirken bacaklarınızı uzatın ya da hafifçe yükseltin.
- Size önerilen kompresyon giysisini düzenli giyin.
Bacağı yükseltmek sıvıya bağlı şişliği azaltabilir. Lipödemli yağ dokusunun miktarını ise değiştirmez.
Şişlik muayenede nasıl değerlendirilir?
Önce şikâyetleriniz dinlenir. Şişliğin ne zaman başladığı, gün içinde nasıl değiştiği ve kullandığınız ilaçlar sorulur.
Ayak üstüne yayılan şişlik lenf ödemini düşündürür. İkinci ayak parmağının üstündeki derinin kaldırılamaması da bir işarettir (Stemmer belirtisi). Toplardamar yetmezliğinden şüphelenilirse Doppler ultrason istenebilir. Gerekirse böbrek, karaciğer ve tiroit için kan testi yapılır.
İki bacağın çevre ölçüleri kaydedilir. Şişliğin zamanla nasıl değiştiği bu ölçülerle izlenir. Tanının nasıl konduğu lipödem tanısı rehberinde anlatılır.
Şişlik nasıl tedavi edilir?
Tedavi şişliğin nedenine göre planlanır. Toplardamar yetmezliğinde ve uzun süre ayakta kalmaya bağlı şişlikte temel yöntemler kompresyon ve düzenli harekettir.
Lenf ödemi de varsa yoğun ödem tedavisi uygulanır. Bu tedavide lenf masajı, bandaj ve egzersiz bir aradadır (kompleks dekonjestif tedavi). Bunun parçası olan lenf drenajı masajı ödemi azaltmayı hedefler. Lipödemli yağ dokusunu ise azaltmaz.
Evde kullanılan hava basınçlı masaj cihazı ağrıyı hafifletmeye ve ödemi azaltmaya yardımcı olabilir. Fazla kilo varsa kilo yönetimi hem ödemi hem lipödem şikâyetlerini etkiler.
Lipödemde idrar söktürücü ilaç önerilmez. Şişliğin başka bir nedeni varsa, tedavi o nedene göre muayenede belirlenir.
Ne zaman hemen doktora başvurmalıyım?
Yeni başlayan ve birkaç günde geçmeyen şişlik muayene gerektirir. Şu durumlarda ise beklemeden doktora başvurun:
- Tek bacakta aniden başlayan, ağrılı, kızarık ve ılık şişlik. Bacak toplardamarında pıhtı (derin ven trombozu) olabilir.
- Şişlikle birlikte ateş ve hızla yayılan kızarıklık. Deri enfeksiyonu olabilir.
- Bacak şişliğine nefes darlığının eşlik etmesi. Kalple ilgili bir sorun olabilir.
Kaynaklar
- S2k Lipödem Kılavuzu — Faerber ve ark., JDDG 2024 (AWMF 037-012) (yeni sekmede açılır) — tanım, seyir, tanı ve tedavi önerileri
- PubMed kaydı: S2k guideline lipedema (2024) (yeni sekmede açılır)
- Türkiye Lenfödem ve Lipödem Derneği — Lipödem tedavisi (yeni sekmede açılır)
Son güncelleme: 12 Ekim 2026 · Site editörü: yevefitkal@gmail.com
İlgili konular
- Bacaklarda yağlanma
- Lipödem diyeti
- Lipödem nedir?
- Lipödem belirtileri
- Lipödem evreleri
- Lipödem tipleri
- Lipödem nasıl anlaşılır?
- Fizyoterapi uygulamaları
- Lipödem ameliyatı
- Tedavi yöntemleri
İlgili yazılar
-
Bacaklarda Yağlanma Neden Olur? Lipödem Olabilir mi?
Bacaklarda yağlanma çoğu zaman kilo, kalıtım ve hormonlarla ilgilidir ve bir hastalık değildir. Ama yağlanma iki bacakta benzerse, dokununca ağrıyorsa...
-
Lipödem Testi: Çimdik Testi, Kan Testi ve Evde Kontrol
Lipödemi kesin gösteren bir ev testi ya da kan testi yoktur; tanı muayeneyle konur. Yine de evde bazı işaretlere bakabilirsiniz: iki tarafta benzer ya...
-
Zayıf Kişilerde Lipödem: Kilo Normalken Bacaklar Neden Orantısız?
Lipödem yalnız kilolu kadınlarda görülmez; zayıf ve normal kilolu kadınlarda da olur. Gövde ince kalırken kalça ve bacaklar orantısız kalınlaşır. Vücu...