Lipödem Terimleri Sözlüğü: Sık Geçen Kavramlar

Lipödem terimleri ne anlama gelir?

Lipödem terimleri, okurken ya da muayenede karşınıza çıkan kavramlardır. Bazıları ilk duyulduğunda kafa karıştırabilir.

Bu sözlükte her terimin adını olduğu gibi bıraktık; arayınca bulabilmeniz için. Hemen yanında kısa bir cevap var: ne demek? Ayrıntı için ilgili sayfalara bağlantı verdik.

Muayenede hangi terimleri duyabilirsiniz?

• Adipoz doku: Yağ dokusu. Lipödemde asıl artan doku budur.
• Ayırıcı tanı: "Lipödem mi, başka bir şey mi?" sorusunun cevabını aramak. Benzer görünen durumlar elenir.
• Öykü: Şikâyetlerinizin dinlenmesi. Ne zaman başladığı, nasıl değiştiği sorulur.
• Palpasyon: Elle muayene. Ağrı, hassasiyet ve dokunun kıvamına bakılır.
• VKİ (vücut kitle indeksi): Boy-kilo oranı. Lipödemde bacaklardaki yağ bu oranı yükseltir; tek başına yanıltıcı olabilir.
• Bel/boy oranı: Bel çevresinin boya bölünmesi. Fazla kilonun gövdedeki payını gösterir.
• Evre: Bacağın görünümüne göre yapılan sınıflama. Ağrının şiddetini göstermez. Ayrıntı lipödem evreleri sayfasında.
• Manşet belirtisi: Yağın ayak bileğinde birden bitmesi. Bileğe manşet geçirilmiş gibi görünür.
• Stemmer belirtisi: İkinci ayak parmağının üstündeki deri tutulup kaldırılmaya çalışılır. Kaldırılamıyorsa lenf ödemi düşünülür.
• Ödem: Dokuda sıvı birikmesiyle oluşan şişlik. Lipödemde artan doku yağdır; belirgin ödem varsa başka nedenler araştırılır.
• Doppler ultrason: Toplardamarlardaki kan akışına bakan görüntüleme. Varis şüphesinde istenir; lipödemi kanıtlamaz.
• Lenf sintigrafisi: Lenf sisteminin sıvıyı ne kadar taşıyabildiğini gösteren görüntüleme. Lenf ödemi şüphesinde istenebilir.

Lipödeme benzeyen ya da eşlik eden durumların adları ne?

• Lipohipertrofi: Ağrısız bacak yağlanması. Görünüm benzer ama ağrı yoktur; bu yüzden lipödem sayılmaz. Ayrıntı lipohipertrofi nedir yazısında.
• Lenfödem: Lenf ödemi. Lenf sıvısı yeterince taşınamaz ve dokuda birikir. Lipödemden farklı bir hastalıktır.
• Lipolenfödem: Lipödeme lenf ödeminin eklenmesi. Bazı sınıflamalarda dördüncü evre olarak anılır.
• Fibrozis: Dokuda sertleşme. Uzun süren şişlikte ya da ileri dönemde görülebilir.
• İnflamasyon: İltihaplanma, yani dokunun tahriş olup tepki vermesi.
• Dercum hastalığı: Yağ dokusunda ağrılı şişliklerle giden nadir bir durum. Lipödemden yerleşimi ve iki tarafta benzer olmaması ile ayrılır.
• Psikososyal destek: Duygusal destek. Beden algısı ve ruh hali tedavinin bir parçası olarak ele alınır.

Ameliyatsız tedavide hangi terimler geçer?

• Konservatif tedavi: Ameliyatsız tedavi. Kompresyon giysileri, düzenli hareket ve kilo yönetimini kapsar. Ayrıntı fizyoterapi uygulamaları sayfasında.
• Kompresyon: Bacağa ya da kola basınç uygulayan bandaj ve giysiler; lipödem taytı ve çorabı gibi. Amaç ağrıyı hafifletmektir.
• Düz (yassı) örgü: Ölçüye özel dikilen giysi. Kumaşı sıkıdır; deri kıvrımlarına batmadan destek verir. Lipödemde çoğunlukla bu tercih edilir.
• Yuvarlak örgü: Hazır giysi. Dikişsizdir, kumaşı incedir. Bacak biçimi düzgünse kullanılabilir.
• Basınç sınıfı: Giysinin ne kadar sıktığını gösteren derece. Muayene bulgularına göre seçilir.
• Manuel lenf drenajı: Lenf drenajı masajı (MLD). Lenf akışını desteklemeyi amaçlayan, elle yapılan hafif bir masaj.
• KDT (kompleks dekonjestif tedavi): Yoğun ödem tedavisi. Lenf masajı, bandaj, cilt bakımı ve egzersiz bir arada uygulanır.
• Aralıklı pnömatik kompresyon: Hava basınçlı masaj cihazı. Bacağa geçirilen manşet şişip söner; evde kullanılabilir.

Ameliyatla ilgili terimler ne demek?

• Liposuction: Yağın ince kanüllerle çekilerek alınması. Lipödemde lenf damarlarını koruyan tekniklerle yapılır. Ayrıntı lipödem ameliyatı sayfasında.
• Kanül: Yağı çekmek için kullanılan ince, içi boş metal çubuk.
• Tümesan: Sıvı yöntemi. Yağ dokusuna uyuşturucu ilaç içeren bol sıvı verilir, ardından yağ alınır.
• PAL (power-assisted liposuction): Titreşimli kanülle yapılan liposuction.
• WAL (water-assisted liposuction): Su jetiyle yağı gevşeterek yapılan liposuction.
• Seans: Ameliyatın tek bir oturumu. Lipödem ameliyatı çoğu zaman birkaç seansa bölünür.
• Debulking, lipektomi: Fazla deri ve dokunun alınması. İleri dönemde gerekebilir.

Bu terimlerin hepsini bilmem gerekir mi?

Hayır. Bu sayfa, karşılaştığınız bir terimi hızlıca bakmanız için var. Bir terimi bilmek, o bulgunun sizde olduğu anlamına gelmez.

Muayenede anlamadığınız bir kelime duyarsanız sormaktan çekinmeyin. Kısaltmalar (KDT, PAL, WAL, VKİ) çoğu zaman İngilizce ya da Almanca adların baş harfleridir. Tıp dili de bilgi geliştikçe değişir; sözlüğü zaman zaman güncelliyoruz.

Kaynaklar

1. Faerber G ve ark. S2k Lipödem Kılavuzu (AWMF 037-012). J Dtsch Dermatol Ges 2024 (yeni sekmede açılır) — tanı ve tedavi terimlerinin güncel tanımları
2. Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology 2021 (yeni sekmede açılır) — tedavi ve cerrahi seçeneklerine ilişkin genel terminoloji

Son güncelleme: 12 Ekim 2026 · Site editörü: yevefitkal@gmail.com

İlgili konular

• Bacaklarda yağlanma
• Lipödem diyeti
• Lipödem nedir?
• Lipödem belirtileri
• Lipödem evreleri
• Lipödem tipleri
• Lipödem nasıl anlaşılır?
• Fizyoterapi uygulamaları
• Lipödem ameliyatı
• Tedavi yöntemleri